Schoolschaaksite.nl: alles voor het schaken op de basisscholen | Onze site bevat alle informatie ter bevordering van het schaken op de basisscholen. Wij besteden veel aandacht aan nieuws, achtergronden, schooltoernooien etc. Iedereen mag zelf informatie, artikelen, foto´s of video´s plaatsen op onze site.

Trijfel

Auteur: Nico Scheepmaker , naschrift Eddy Sibbing   Print


TRIJFEL, door Nico Scheepmaker (column in de Gooi- en Eemlander, 17 december 1986)

Toen Hans Böhm een keer in zijn radioprogramma ‘Man en paard’ constateerde dat het vrouwenschaak nog altijd niet was doorgebroken (ook het schaken van vrouwen is de laatste jaren een beetje in versukkeling geraakt), kreeg hij een boze brief van een feministe, die hem vroeg waarom dat programma van hem eigenlijk ‘Man en paard’ heette? Hij heeft toen beloofd het voortaan ‘Man en merrie’ te noemen.

Dit werd me verteld in het gebouw van de KRO door Paul van der Horst tijdens de tweekamp Timman-Joesopov. Het is daar, vanaf 1 uur, feestelijk toeven, want het hel gebouw aan de Emmastraat in Hilversum staat deze week in het teken van het schaken. In Studio 1 zitten Jan Timman en Arthur Joesopov op een met bloemen en planten omzoomd podium urenlang te kijken naar een bord met houten figuurtjes, met de gespannen aandacht van een Antonie van Leeuwenhoek toen deze in 1676 in tandplaque met de door hemzelf uitgevonden microscoop als eerste de bacteriën ontdekte.

Als je maar lang genoeg ingespannen naar een zelfde voorwerp kijkt schijnt dat tot leven te komen en mee te gaan denken, dus vandaar waarschijnlijk die geconcentreerde aandacht voor een verzameling vormen op een klein vierkant oppervlak die in wezen niet veel kan verschillen van bijvoorbeeld het met kopjes, schoteltjes, schaaltjes, borden en bestek volgezette rek in een vaatwasmachine. Af en toe staat een der beide krijgers op, wandelt bekeken naar een onzichtbare plek achter de gordijnen, om daar even later weer vandaan te komen met een kopje koffie in de hand. Dan wordt het toch nog even spannend voor diegenen in de zaal die dit turbulente tegenover-elkaar-zitten volgen via de tv-toestellen.

Een vaste, hoog opgehangen camera toont namelijk alleen het bord en zijn directe omgeving. Zal Jan Timman zijn kopje net binnen de actieradius van de vaste camera zetten zodat we kunnen zien of hij zijn koffie zwart drinkt of met een wolkje melk, of zullen we alleen een sikkeltje van het schoteltje te zien krijgen? De ene keer bof je (waardoor ik kan melden dat hij zijn koffie zwart drinkt), de andere keer minder.

Leuker is het in de KRO-kantine waar het commentaar gegeven wordt, en iedereen aan lange tafels zit waarop tientallen papieren schaakborden klaar liggen met een papieren zak met (houten) stukken erbij, zodat wie wil de stelling voor zich op het bord kan zetten, of een partijtje schaak van eigen vinding kan spelen met zijn overbuurman. Het was daar dat ik Paul van der Horst ontmoette, die wel en geen schaakmeester is. Hij is niet de drager van deze titel omdat hij daarvoor niet goed genoeg schaakt maar hij is het weer wel omdat hij op de Julianaschool in Bussum de schaaklessen geeft. Niet zonder succes.

De Julianaschool werd in het schoolschaak de laatste vijf jaar 4 maal tweede, en in 1984 kampioen van Nederland. Toen hij veertien jaar geleden op die school kwam kon hij zelf niet schaken, hij leerde het zichzelf, hij leerde het daarna de geïnteresseerde kinderen van de 4de, 5de, en 6de klas (we spreken over een basisschool ofte wel lagere school), en als het hem nu wel eens te moeilijk wordt vervoegt hij zich met zijn probleem bij een van zijn oud-leerlingen, die van hem het schaken hebben geleerd maar het nu als clubschakers al veel beter kunnen dan hij, waarna hij het probleem weer uitlegt aan zijn huidige leerlingen, want dat kan hij weer beter.

De schakende scholieren schaken elke vrijdagmiddag in schooltijd voor de schoolcompetitie, ook woensdagmiddag wordt er geschaakt, en diegenen die zich als lid hebben aangemeld van BSG, het Bussums Schaak Genootschap (en dat zijn de meesten), schaken ook nog op de maandagavond. Maandagmiddag was hij bij Timman-Joesopov met een dertigtal kinderen, die daarvoor vrij hadden gekregen van school. De verhouding schakende jongens en meisjes is ongeveer fifty-fifty, maar tot de tien besten behoren toch niet meer dan 1 of 2 meisjes.

Typerend vindt hij, dat de meisjes die het beste schaken ook de besten zijn in andere sporten. Hij verplicht de kinderen tijdens het schaken hun zetten te noteren, in het weekend kijkt hij hun partijen na en voorziet ze van commentaar. Hij kan deze intensieve schaaklessen aan iedere school van harte aanbevelen. Het concentratievermogen van de schakende leerlingen gaat met sprongen vooruit, vooral bij het rekenen omdat de spanningsboog langer wordt.

Bij een test op reken- en taalgebied, blijken de schakers op een bepaald onderdeel (‘redeneren met getallen’) ‘absurd hoog te scoren’ vergeleken met de niet-schakende kinderen. “Het is nu omgekeerd zelfs zo, dat ik een niet-schakende leerling die bij het ‘redeneren met getallen’ hoog ‘scoort, aanraad om te gaan schaken!”


Aanvullingen / opmerkingen van Eddy Sibbing (december 2007)

‘Man en Paard’ was tussen 1980 en 1992 een wekelijks radioprogramma van de KRO over schaken gepresenteerd door Hans Böhm.

Tussen 1982 en 1991 zijn er 10 KRO-matches georganiseerd waarin Jan Timman het in 6 partijen mocht opgenomen tegen een wereldtopper, hetgeen ongetwijfeld heeft bijgedragen aan de vooruitgang die Timman in deze jaren heeft geboekt. Timman was in deze periode een tijdlang de tweede of derde speler op de wereldranglijst. Zijn tegenstanders in deze matches waren achtereenvolgend: Kortsnoj, Spasski, Portisch, Kasparov, Joesopov, Ljubojevic, Tal, Short, Seirawan en Ivantsjuk.

De Julianaschool heeft zich jarenlang weten te plaatsen voor de landelijke finale van het schoolschaak waaraan de beste 36 scholenteams van Nederland aan mee mogen doen. De resultaten uit de 80-er jaren werden echter niet meer geëvenaard.

BSG heeft in de 80-er jaren meerdere landelijke titels in de wacht gespeeld, met een groot aantal scholieren van de Julianaschool in de gelederen. In 1980 en 1981 werd het team tot 13 jaar kampioen van Nederland. In 1982 en 1983 werd het team tot en met 16 jaar Nederlands clubkampioen.

Vele van deze jeugdspelers hebben vervolgens bij BSG in de landelijke competitie gespeeld, waardoor BSG op een gegeven moment zelfs met 3 teams aan de KNSB-competitie (Hoofdklasse, Eerste klasse en Tweede klasse) deelnam. Zonder al teveel inspanningen wist BSG de vruchten te plukken van de opleiding van Paul van der Horst.

Een aantal van de schakertjes van de Julianaschool zijn nu (2007) nog steeds actief bij de vriendenclub SOPSWEPS ’29: Johan Booij, Frank Smeele en David Koetsier.

Paul van der Horst verruilde in 2002 de Julianaschool voor de Emmaschool en zette hier het schaken op zoals hij dat op de Julianschool met succes had gedaan.
Binnen twee jaar wist de Emmaschool zich te plaatsen voor de landelijke finales van het schoolschaak.

In 2005 werd de Emmaschool SGS-kampioen en mocht met twee teams meedoen aan de landelijke finales. Het eerste schoolteam werd zelfs 6e van Nederland!

In 2006 werd het eerste team wederom SGS-kampioen en wisten ook het 2e en 3e team zich te plaatsen voor het Nederlands kampioenschap! Het eerste team werd uiteindelijk 5e van Nederland.

In 2007 werd de Emmaschool geen kampioen van de SGS, maar wel 3e van Nederland. 

Commentaren